Gazetopedia.plwersja beta

Siedem lat starań o wejście do Sojuszu zamknęło się w jednym geście - sekretarz stanu USA Madeleine Albright podniosła do góry trzymane w obu rękach teczki z protokołami o przystąpieniu Polski, Czech i Węgier do NATO. Dokładnie w tym momencie Polska została objęta gwarancjami bezpieczeństwa NATO i sama udzieliła ich wszystkim 18 sojusznikom.

- Już nigdy wasze losy nie będą rzucane na stół gry niczym karty w pokerze - zapewniała nowych członków. - Jesteście naprawdę sojusznikami, jesteście już naprawdę w domu. I dodała: - To pierwsi nowi członkowie od czasów zimnej wojny, ale nie będą ostatnimi. Stopniowo i systematycznie będziemy ścierać linię wykreśloną w Europie butem Stalina.

Jeszcze rano obawialiśmy się, że specjalny samolot sekretarza stanu USA z trzema ministrami na pokładzie nie wyląduje - z powodu obfitych opadów śniegu - na lotnisku w Kansas City, 50 km od Independence. Cudem śnieg przestał padać, gdy samolot zaczął podchodzić do lądowania.

Pani Albright zabrała swych gości do znajdującej się w Independence biblioteki im. prezydenta Harry'ego Trumana, założyciela NATO i twórcy polityki odstraszania komunizmu w latach 50. - Chcemy wspólnie działać dla dobra naszych obywateli - mówił Truman podczas ceremonii podpisania traktatu o powstaniu NATO 4 kwietnia 1949 r. - Ale nie uda nam się tego zrobić, dopóki nasze narody cierpieć będą ze strachu przed agresją.

Na tym samym stole, na którym w 1949 r. Truman podpisał ustawę o pomocy finansowej dla zagrożonej komunizmem Grecji, szefowie dyplomacji Czech, Węgier i Polski złożyli protokoły akcesyjne. - Alleluja! - wykrzyknęła w tym momencie pani Albright. Trzy flagi dołączyły do 16 flag dotychczasowych członków Sojuszu. Polską wniósł spadochroniarz major Tadeusz Buk, jeden z kilkudziesięciu oficerów studiujących na amerykańskich uczelniach wojskowych.

- Teraz mogę się już odmeldować - powiedział dziennikarzom wzruszony słynny kurier z Warszawy Jan Nowak-Jeziorański, jeden z ok. 200 gości zaproszonych do Independence przez Albright.

Od wczorajszego wieczora każdy atak na Polskę jest traktowany przez 18 członków Sojuszu jak atak na nich samych. Również nasz kraj musi odpowiedzieć na agresję przeciwko któremukolwiek z aliantów: USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Portugalii, Hiszpanii, Włochom, Luksemburgowi, Islandii, Danii, Francji, Belgii, Holandii, Niemcom, Grecji, Turcji, Norwegii oraz oczywiście Czechom i Węgrom.

Już od poniedziałku polscy dyplomaci w Brukseli zaczną uczestniczyć we wszystkich spotkaniach w Kwaterze Głównej Sojuszu w Brukseli.

Toast za Polskę

Gdy wychylimy już toast za Polskę w NATO, gdy nasycimy się uczuciem radości i dumy, że zostawiamy demokratyczną i niepodległą Polskę w spadku naszym dzieciom; gdy pomyślimy z wdzięcznością o tych wszystkich, którzy wypracowywali ten przełomowy dzień przez wiele lat - wtedy spojrzymy nie tylko wstecz, ale i w przyszłość.

Dotychczas fundamentalnym celem polskiej polityki zagranicznej była droga do struktur demokratycznej Europy. Na szczęście w tej sprawie umieliśmy być zgodni. Przed nami jeszcze niełatwe negocjacje z Unią Europejską. Nigdy dość tego powtarzać: to Polska potrzebuje Unii bardziej niż Unia Polski. I nie dość powtarzać: tylko Polska stabilna, respektująca zasady państwa prawa, Polska wzrostu gospodarczego i malejącej inflacji może być wiarygodnym i atrakcyjnym partnerem demokratycznej Europy. Tylko Polska żyjąca w zgodzie z sąsiadami i wolna od konfliktów etnicznych może być czynnikiem stabilności i pokoju w centralnej i wschodniej Europie.

Bronisław Geremek, który tak wiele uczynił, by nasz kraj był szanowany w świecie, powtarza często, że specyfika Polski polega na przynależności cywilizacyjnej do Zachodu, a geograficznej do Wschodu. Geopolityka była przekleństwem polskiej historii. Dopóki Polska poddana była dyktatowi rosyjskich carów czy bolszewickich komisarzy, wśród Polaków dominowała naturalna niechęć do wschodniego sąsiada - choć zawsze umieliśmy odróżnić rosyjskiego demokratę od rosyjskiego czynownika.

Dziś jest inaczej. Inna jest polska geopolityka. Po latach zniewolenia zadekretowanego postanowieniami jałtańskiej konferencji wolna Polska - pełnoprawny członek Paktu Atlantyckiego - winna odnaleźć swą historyczną szansę w nowej polityce wschodniej. Sprawą centralną staje się dziś polityka polska wobec Rosji i Ukrainy, wobec trzech państw bałtyckich, także wobec Słowacji i Białorusi.

Polska obecna w Moskwie i Kijowie jako partner przyjaznego dialogu na rzecz integracji europejskiej; jako inicjator wspólnych przedsięwzięć gospodarczych i kulturalnych; jako pomost między Wschodem i Zachodem ma wielką rolę do odegrania w nowej międzynarodowej konstelacji. Prezydent Bill Clinton pisał wczoraj w artykule specjalnie przeznaczonym dla ?Gazety?: ?Razem chcemy krzewić demokrację, dobrobyt i bezpieczeństwo. Razem z naszymi sojusznikami z NATO będziemy stawiać czoło wyzwaniom w byłej Jugosławii, będziemy radzić sobie z nowymi zagrożeniami i będziemy tworzyć Europę, którą od Atlantyku po Ural zjednoczy pokój, wolność i demokracja?. Między Bugiem a Uralem rola Polski może być kluczowa.

Ale o tym będziemy jeszcze nie raz mówić i pisać. Dziś pomyślmy tylko - któż z nas wierzył dziesięć lat temu, że ujrzy polską flagę w Kwaterze Głównej NATO? Pozwólmy sobie więc na chwilę radości. Za Wasze i nasze zdrowie wznosimy dziś toast, przyjaciele, krytycy, czytelnicy ?Gazety?.

Adam Michnik

Powiedzieli

Margaret Thatcher, była premier Wielkiej Brytanii

Witam przyjęcie do NATO Polski i pozostałych nowych członków. Jest to historyczny moment, który symbolizuje zakończenie okresu izolacji Polski i jej cierpień z tym związanych. Członkostwo Polski w Sojuszu rozpoczyna nową erę stabilności, przyjaźni i współpracy.

Joschka Fischer, minister spraw zagranicznych Niemiec

Dzisiejszy dzień oznacza ważny krok w przezwyciężaniu podziału Europy - podziału, z powodu którego cierpiały bezpośrednio również i Niemcy. Węgry, Polska i Republika Czeska są częścią euroatlantyckiej wspólnoty wartości. Dlatego też rząd federalny w interesie pokoju i bezpieczeństwa w całej Europie zawsze usilnie popierał przystąpienie Polski do NATO, a w roku 1998 zdecydowaną większością głosował za nim także niemiecki Bundestag.

Laimonas Tapinas, dyrektor Instytutu Dziennikarstwa w Wilnie

Przyjęcie nowych członków do NATO, a przede wszystkim Polski, jest dla Litwinów bardzo ważne przynajmniej z trzech powodów: po pierwsze, NATO graniczy teraz z Rosją, która, nie mając innego wyjścia, pogodziła się z tym. To pozwala mieć nadzieję, że w przyszłości osłabną jeszcze rosyjskie sprzeciwy wobec naszego członkostwa w Pakcie - kiedyś Rosja groziła nawet interwencją zbrojną, dziś już prawie nie protestuje. Po drugie, Polska, nie będąc jeszcze w NATO, bardzo już nam pomogła w zbliżeniu się do Sojuszu. Polacy obiecują, że pozostaną naszym adwokatem. Teraz, jako pełnoprawny członek Paktu, Polska będzie mogła pomóc nam jeszcze bardziej. Po trzecie, wierzę, że Polska, za którą stać będzie potęga NATO, w razie zagrożenia niepodległości Litwy zrobi wszystko, aby nie dopuścić do zajęcia naszego kraju.

not. ma, not. jjk, not. pc, PAP

Wystąpienie ministra Bronisława Geremka podczas ceremonii w Independence

Pięćdziesiąt trzy lata temu niedaleko stąd, w Fulton w Missouri, Winston Churchill wygłosił słynne przemówienie. Powiedział: ?Od Szczecina nad Bałtykiem po Triest nad Adriatykiem kontynent podzieliła żelazna kurtyna?. Dziś z radością i dumą świętujemy koniec dwubiegunowego świata, którego symbolem była żelazna kurtyna. Satysfakcję z tego powodu odczuwają szczególnie ci, którzy w ciągu ostatnich 50 lat tak wiele poświęcili, walcząc o wolność.

Dla Polaków zimna wojna, która siłą wykluczyła nas z Zachodu, kończy się z chwilą naszego wstąpienia do NATO. Polska, stając się częścią najsilniejszego sojuszu wiążącego demokratyczne państwa Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, przyłącza się do procesu przezwyciężania podziałów i przyczynia się do bezpieczeństwa i stabilności w Europie.

To wspaniałe osiągnięcie nie byłoby możliwe, gdyby nie przywództwo, wizja i odwaga wielu osób, które odegrały w tym procesie kluczową rolę. Jesteśmy głęboko wdzięczni prezydentowi Billowi Clintonowi i sekretarz stanu Madeleine Albright. Jesteśmy wdzięczni narodowi amerykańskiemu, który stale wspierał nas w naszych pragnieniach.

Dzisiejsza ceremonia potwierdza, że Sojusz oznacza wspólnotę wartości. Sukces NATO w ciągu ostatnich 50 lat opierał się na zasadach demokracji, praw i wolności jednostki, które wyznają wszyscy członkowie Sojuszu. Państwa, które dziś przyłączają się do wspólnoty, do 1989 r. były pozbawione tych wartości. Na ulicach Budapesztu w 1956 r., Pragi w 1968 r. i Gdańska w r. 1970 i 1981 zapłaciły ogromną cenę. Udowodniły jednak, że wierzą w demokrację, co daje im prawo być tu dzisiaj. Polska będzie dobrym i wiarygodnym sojusznikiem ?na dobre i na złe?. (...)

To wielki dzień dla Polski i dla milionów Polaków na całym świecie. Polska na zawsze wraca tam, gdzie jest jej miejsce - do wolnego świata. Polska nie będzie już sama bronić swej wolności. Jesteśmy w NATO ?za wolność naszą i waszą?.

Dla biblioteki prezydenta Trumana przywieźliśmy z Polski kilka świadectw historii naszej drogi ku wolności, m.in. plakat z wyborów 1989 roku ze zdjęciem Gary'ego Coopera z filmu ?W samo południe?. Ten plakat pomógł nam wygrać. Dla narodu polskiego ?samo południe? nadeszło dzisiaj.

Tłum. DP